موسیقی به درختی می ماند که ریشه ای دارد و گل ها و میوه های آن از ریشه تغذیه می شوند.چهار رکنی که ریشه و ساقه موسیقی را می سازند عبارتند از : آهنگ (ملودی) ، ضرباهنگ(ریتم) ، هماهنگی (هارمونی) ، ساز آرایی یا رنگ آمیزی (ارکستراسیون) .
دو رکن اصلی موسیقی ” ملودی و ریتم ” در حکم ریشه موسیقی اند و ماهیت و محتوای هر قطعه را می سازند و دو رکن دیگر ” هارمونی و ارکستراسیون” ساقه ها و شاخه ها را می مانند که به گیاه جلوه و زیبایی می بخشند و در رشد شاخ و برگ و زیبایی آن موثرند.
آهنگ ( ملودی)
ملودی از ترکیب نت ها در گام یا مقام خاصی بوجود می آید که احساسی پیوسته و حالتی موزون و معقول را منتقل می سازد.ملودی رکن اصلی ساختار موسیقی است که بدون آن هیچ قطعه ای آهنگ نامیده نمی شود.
ملودی خمیر مایه موسیقی است ، در ساختن آن احساس و تفکر با هم می آمیزند و ترکیبی موزون و خوش می سازند.آهنگساز با استفاده از اطلاعات و ذوق و سلیقه خود ، اصوات موسیقی را در احساس و وزنی مطلوب با هم ترکیب می کند.
ریتم (ضرباهنگ)
صداها و سکوت ها به صورت ضرب های مشخص ریتم هر آهنگی را می سازند و به آهنگ نظم و وزن می دهند.ریتم از ضرب به وجود می آید و ضرب نیز به وسیله کشش معین نتی ساخته می شود.ویژگی مهمی که باعث می شود نتی ” ضرب” نامیده شود فاصله های مساوی کشش آن است بطوری که اگر فاصله ضرب ها اندکی تغییر کند دیگر ضرب محسوب نمی شوند و ریتم آهنگ بر هم می خورد.یک آهنگ از تعداد مساوی از این ضرب ها تشکیل شده است.ترکیب ضرب های مختلف ریتم های متفاتی می سازند و احساس را در اشکال موزونی قرار میدهند و احساس مطبوعی ایجاد می کنند. معمولا در ابتدای هر قطعه بعد از کلید موسیقی اعداد کسری نوشته می شود که معرف ضرب و تعداد آن در هر میزان است .بر بالای قطعه نیز عددی درج می شود که سرعت هر ضرب که با کمک وسایلی مانند مترونوم مشخص می گردد را نشان می دهد.
هماهنگی (هارمونی)
هارمونی یا هماهنگی دانشی است که روابط بین اصوات نغمه ها را معلوم می سازد و آکوردهای دلنشینی به وجود می آورد.اگر دو صوت موسیقی که همزمان با هم ایجاد شوند صدای مطبوعی تولید کنند صدای هارمونیک و هماهنگ دارند. دانش هارمونی می آموزد که چگونه با استفاده از قواعد و ضوابط مشخص، نت ها و صداها انتخاب شوند تا هنگامی که با هم به صدا در می آیند طنین دلنشین و هماهنگی ایجاد شود.در هارمونی شناخت فواصل فیزیکی نت ها و درک ارتباط آنها با یکدیگر و آشنایی با صدادهی مطبوع آنها اهمیت ویژه ای دارد.
سازآرایی یا رنگ آمیزی (ارکستراسیون)
باغچه ای را تصور کنید که در آن انواع گوناگون گل ها با رنگ های متنوع مجموعه ای زیبا و هماهنگ را پدید آورده اند.هر گل با رنگ و عطر خود احساس و حال و هوایی خاص را اراءه می دهد.نقاشی که طرح ساده این باغچه را ترسیم کرده برای القای هر چه توانمند تر حال و هوای باغچه لاجرم به رنگ آمیزی می پردازد و با به کارگیری رنگ های مناسب برای گلها در تکمیل و آراستن طرح خود می کوشد.آهنگساز هم طرح اولیه خود را با آراستن جلوه می بخشد او نیز مانند نقاش از رنگ آمیزی بهره می گیرد اما رنگ آمیزی سازها، یعنی آنچه که ترکیب یک آهنگ را از یک طرح اولیه فراتر می برد. هر ساز کیفیت ، وسعت و طنین خاصی دارد که وقتی با صدای دیگر سازها ترکیب می شود لحن و جلوه ای ویژه می گیرد و آهنگساز با اطلاع از ترکیب سازها به صدای دلنشین و مطبوع دست می یابد.با کمک دانش ارکستراسیون می توان ملودی های ساده ای را در اوج تنوع و زیبایی جلوه گر ساخت و تاثیری عمیق تر ایجاد نمود.
